بسمه تعالی

                                                                                                                     شماره: 9099 / ب/ف

 استاد گرامی جناب آقای علی اخوان بهبهانی                                                     تاريخ: 20/9/90                                                                                     

سرپرست محترم دفتر مطالعات اجتماعی                                                        

با سلام و احترام

در پاسخ به نامه شمار6662/1312/12-81 مورخ 09/09/1390 جناب عالی موارد زیر را به استحضار می رساند.

در راستاي توسعه همه جانبه رشته هاي حرف پزشكي در زمينه هاي باليني، آموزشي و تحقيقاتي از يك طرف و ضرورت رشد رشته فيزيوتراپي (scope of practice) در دنيا متناسب با تغيير روند سير بيماريها به سمت اختلالات عملكردي سيستم هاي عصبي-عضلاني-استخواني و قلبي عروقي (نظير بيماريهاي سالمندي و سكته مغزي)  و از طرف ديگر نياز مبرم به توليد مستمر دانش فني در مسير تحقيق و آموزش،  هيات ممتحنه و ارزشيابي رشته فیزیوتراپی با بررسي هاي جامع در طي 5 سال گذشته در سطح جهاني و منطقه اي مصمم است تا سال 1404 رشته فيزيوتراپي داراي دو مقطع تحصيلي دكتراي حرفه اي و دكتراي تخصصي  باشد. براي نيل به اين اهداف لازم است اولا دانش آموختگان مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد فيزيوتراپي بصورت انتقالي ( Transitional) و در يك دوره زماني معين و با عنايت به برنامه ريزي هاي انجام شده زير نظر بورد تخصصي فيزيوتراپي و با هماهنگي همه دانشگاههاي داراي شرايط، به مقطع دكتراي حرفه اي ارتقاء يابند، ثانيا به منظور جلوگيري از موازي كاري ، پذيرش دانشجو در مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد متوقف گردد. به اين ترتيب پس از تكميل يا طي دكتراي حرفه اي فيزيوتراپي به عنوان اولين مقطع تحصيلي موجود در كشور در زمينه فيزيوتراپي ( مشابه آنچه در دنيا اتفاق افتاده است) به منظور مشاركت در توليد دانش  متقاضيان وارد مقطع دكتراي تخصصي اين رشته ((Ph.D) خواهند شد. اين تغيير رويكرد نه تنها در مسير انطباق با تحول همه جانبه رشته فيزيوتراپي در سطح جهان بوده، بلكه با توجه به اهداف ارتقاء نظام سلامت، نقشه جامع علمي كشور و چشم انداز 1404 و براساس نيازهاي بومي و پراكندگي جمعيتي ، بروز و شيوع معلوليت هاو ناتواني هادر جامعه صنعتي صورت گرفته است.

رشته فيزيوتراپي به عنوان يكي از رشته هاي علوم پزشكي به دو محور علم و فن آوري متكي است. توسعه علم و فن آوري در دنيا ايجاب مي كند كه شرايط رشد هر دو در كشور فراهم گردد تا بتوان خدمات ارزشمند و درخور بيماران را ارائه نمود. بطور يقين عقب ماندگي در هر بخش موجب اختلال در امر درمان شده و آسيب هاي ناشي از آن متوجه بيماراني خواهد شد كه دريافت كنندگان خدمت هستند. پيشرفت هاي نظري و عملي فيزيوتراپي در سالهاي اخير و كاستي هاي موجود در امور حرفه اي، باليني و همچنين عدم امكان آموزش مناسب در طول دوره 4 ساله ايجاب مي كند كه طول دوره آموزشي فيزيوتراپي جهت تربيت افراد كارآمد در امر درمان افزايش يابد. در اين خصوص دانشگاههاي معتبر جهان از سال 1999، اقدام  به تربيت و پرورش نيروي انساني متخصص در سطح حرفه‌اي فيزيوتراپي نموده اند. به نحوي كه هم اكنون 212 دانشگاه آمريكا در دو مقطع انتقالي و ورودي از كنكور( Entry level ) به آموزان دانشجويان در مقطع دكتراي حرفه ايي پرداخته اند. و بسياري از دانش آموختگان اين مقطع نيز در مراكز درماني به ارائه خدمت مشغولند. لازم به ذكر است كه اجراي اين برنامه در سالهاي اخير در كشور هايي نظير استراليا، كانادا، عربستان سعودي و پاكستان نيز شروع شده است.

در ايران نيز طرح ارتقاي كارشناسان و كارشناسان ارشد اين رشته توسط انجمن فيزيوتراپي ايران و با بهره گيري از نظرات كارشناسي برجسته ترين اساتيد اين رشته از دپارتمانهاي مختلف در سال 1387 تهيه و تنظيم گرديد و پيرو درخواست دانشكده هاي توانبخشي سراسر كشور ضرورت راه اندازي مقطع دكتراي حرفه اي فيزيوتراپي بصورت انتقالي از مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد به دكتراي حرفه اي در دولت نهم (22/2/1388) در شوراي عالي برنامه ريزي وزارت بهداشت به تصويب رسيد تا به اين طريق اين فرموده مقام معظم رهبري را كه "بايد با تمام توان در راستاي ارتقاي نظام سلامت گام برداريم" جامه‌ي عمل بپوشانيم.

با اين وجود و با توجه به كليه ويژگيهاي مفيد طرح دكتراي حرفه اي فيزيوتراپي، از زمان تصويب ضرورت آن، مخالفان آن مانع از اجراي طرح شدند. در اين ميان متخصصين طب فيزيكي و توانبخشي در راس مخالفين قرار داشته و دارند كه اسناد آن موجود است. براي رفع اختلاف نظر ها جلسات متعددي با حضور گروههاي مختلف پزشكي از انجمن پزشكان عمومي تا متخصصين مرتبط و غير مرتبط در خصوص طرح برگزار گرديد. در نهايت طرح به شوراي سياست گذاري وزارت بهداشت ارجاع شد. در آن شورا نيز بعد از جلسات  و مشورت هاي متعدد مصوبه اجرايي طرح دكتراي حرفه اي فيزيوتراپي پس از قريب به 1000 ساعت بحث و بررسي در تاريخ 1/5/1390 از سوي وزير محترم بهداشت درمان و آموزش پزشكي سركار خانم دكتر دستجردي اعلام شد تا پذيرش دانشجو از بهمن 1390 آغاز شود. تا بدين طريق علاقمندان بتوانند ابتدا به صورت انتقالي و در نهايت به صورت ورودي از كنكور در مقطع فوق تحصيل كنند.

با عنايت به موارد مطرح شده توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، نقش ها و وظايف مورد انتظار از دانش آموختگان دو مقطع دكتری حرفه‌ای و دکتری تخصصی رشته فيزيوتراپي به شرح زير تقديم مي گردد.

مختصر شرح وظایف مقاطع مختلف تحصیلی رشته فیزیوتراپی

ج)مقطع دکترای حرفه ای:

      - نقش دانش آموختگان:

          انتظار می رود دانش آموختگان مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی با درک تعامل عوامل فیزیولوژیکی، بیومکانیکی و رفتاری، بتوانند در حیطه فیزیوتراپی اختلالات عملکردی:  نقش های غربالگری، تشخیصی ، پیشگیری ، درمانی ، مشاوره ای ، و پژوهشی را بر عهده گیرند.

      - وظایف حرفه ای دانش آموختگان:

               دانش آموختگان مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی در هر یک از نقش های خود وظایف حرفه ای زیر را به عهده خواهند داشت:

              الف -  وظایف حرفه ای در نقش غربالگری عبارتنداز:

    1) بررسی کلی سیستم های بدن شامل ، قلبی –عروقی – ریوی ، گوارشی... و سلامت عمومی بیمار جهت ارجاع بیمار در صورت نیاز

              2 ) شناسایی گروههای در معرض آسیب های فیزیکی در سطح جامعه

 3) ارجاع اولیه بیمار در صورتیکه علائم بالینی  وی خارج از محدوده توانمندی های فیزیوتراپیست باشد

ب -  وظایف حرفه ای در نقش تشخیصی اختلالات عملکردی  عبارتند از:

1- شناسایی اختلالات و ناتوانایی های عملکردی بیماران

2- ارزیابی بالینی

3- انجام آزمونهای اختصاصی فیزیوتراپی

4- تجزیه و تحلیل اطلاعات

5- تعیین نوع اختلالات عملکردی و سطح ناتوانی

ج-  وظایف حرفه ای در نقش پیشگیری از بروز اختلالات عملکردی عبارتند از:

1- شناسایی عوامل خطر زای تهدید کننده سلامت جسمی جامعه

2- ارائه توصیه های مناسب به فرد ، خانواده و جامعه با هدف پیشگیری

3- ارزیابی میزان تاثیر توصیه های پیشگیری در ارتقاء سطح سلامت جامعه

د-  وظایف حرفه ای در نقش درمانی اختلالات عملکردی عبارتند از:

1- تعیین اهداف درمانی

2- طراحی برنامه درمانی فیزیوتراپی

3- اجرای درمانهای تکمیلی فیزیوتراپی

4- ارزیابی دوره ای نتایج درمان

5- اصلاح برنامه درمانی با توجه به روند بهبودی

د-  وظایف حرفه ای در نقش مشاوره ای عبارتند از:

1- ارائه مشاوره اختصاصی فیزیوتراپی به بیماران ارجاع شده توسط پزشکان متخصص

2- مشورت با پزشک متخصص مسئول بیمار در موارد نیاز

3- مشاوره با تیم توانبخشی

4- ارائه راهنمایی های مشاوره ای به خانواده بیمار

ن- وظایف حرفه ای  در نقش آموزشی در دو بخش آموزش بیمار، خانواده و مراقبان بیمار و آموزش همکاران

وعموم جامعه عبارتند از:

1: آموزش بیمار، خانواده و مراقبان بیمار

- توصیف وضعیت بیماری، نتیجه ارزیابیها، برنامه درمانی طراحی شده، نحوه استفاده از فیدبکهای بیمار برای

تغییر احتمالی برنامه  درمانی و نتایج مورد انتظار از درمان برای بیمار، خانواده و مراقبان بیمار

- آموزش دقیق برنامه های درمانی که باید در خانه انجام شود و اطمینان از یادگیری صحیح آنها

- توصیف ماهیت اختلال عملکردی بیمار و آموزش محدوده ایمن عملکردی به بیمار، خانواده و مراقبان بیمار

2: آموزش همکاران و عموم جامعه

- آشنا کردن سایر همکاران بخش سلامت با اهداف و وظایف حرفه ای فیزیوتراپی به منظور افزایش

همکاریهای گروهی برای ارتقا کیفیت درمان

- ارائه اطلاعات علمی روزآمد، یافته های علمی مبتنی بر شواهد و تجربیات بالینی ازطریق

- سخنرانیهای علمی، کارگاه های عمومی و تخصصی و رسانه های جمعی برای استفاده متخصصان و عموم جامعه

- آموزش روشهای پیشگیری از اختلالات عملکردی و آسیبهای جسمانی مرتبط با فیزیوتراپی به

گروههای هدف( دانش آموزان، سالمندان، زنان و ...)

و- وظایف حرفه ای در نقش پژوهشی:

1- جستجو در منابع علمی برای پاسخ به مشکلات بالینی

2-تجزیه و تحلیل یافته های بالینی منابع علمی به منظور طراحی برنامه های درمانی روزآمد

3-ارائه یافته های علمی و تجربیات بالینی به ص+ورت سخنرانی، گزارش مکتوب یا چاپ مقاله

4-مشارکت در تبادل اطلاعات و تجربیات بالینی با مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی در راستای تعریف اولویتهای

   تحقیقاتی و پروژه های پژوهشی مبتنی بر درمان

5-تبادل نظر و همکاری با تیمهای پژوهشی بخش سلامت برای شناسایی مشکلات مربوط به اختلالات عملکردی و نیازهای درمانی در گروههای هدف.

در مورد خدمات جديد حاصل از اجراي مقطع دكتراي حرفه اي لازم به توضيح است كه بروز بيماريهاي نوظهور و مشكلات ناشي از زندگي در جوامع صنعتي، نياز به ارئه خدمات فیزیوتراپی در حیطه هایی مانند بیماریهای متابولیسمی، اختلالات غدد درون ریز، سرطانها، ایدز، بیماریهای سالمندی، پیوند اعضاء، و .... وجود دارد که محدودیت دوره مقطع کارشناسی جوابگوی آن نبوده و انتظار می رودکه آموزشهای بالینی در مقطع دکترای حرفه ای کمبود ها را جبران کند و در عین حال کیفیت ارائه خدمات قبلی نیز بهبود یابد.

د) مقطع دکترای تخصصی:

در شرايط حاضر عليرغم اينكه در دوره هاي آموزشي دكتراي تخصصي Ph.D بسياري از دانشگاههاي كشور سعي در تربيت دانش آموختگان در زمينه توليد علم و گسترش رويكرد باليني داشته اند و بدين ترتيب بيش از 70 دانش آموخته اين مقطع قابليت همكاري در راه اندازي مقطع دكتراي حرفه اي در ابعاد آموزشي، باليني، پژوهشي را دارند، اين امر با نفس تربيت Ph.D در مسير تولید علم همخواني ندارد. لذا پيش بيني هاي لازم صورت گرفته است تا پس از راه اندازي مقطع دكتراي حرفه اي و نيز در بازنگري مقطع Ph.D  اصلاحات لازم جهت جلوگيري از همپوشاني هاي احتمالي در نقش و وظايف دانش آموختگان دو مقطع اخير منظور گردد.

نقش ها و وظايف مقطع تخصصي:

اين مقطع عالیترین سطح دانش آموختگان رشته فيزيوتراپي است. از دانش آموختگان در مقطع دکترای تخصصی انتظاردارد که در زمینه گسترش مرزهای دانش، تولید علم و ارائه خطوط راهنما درمانی  و آموزش در مقاطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکترای حرفه ای و دکترای تخصصی قدم بردارند. با توجه به محدودیت در امر پذیرش دانشجو در مقطع Ph.D دانش آموختگان آن پاسخگوی نیازهای روز افزون جامعه به خدمات درمانی فیزیوتراپی نخواهند بود.

در نهايت خاطر نشان مي كند كه  ارائه  روشهای مختلف فیزیوتراپی بر اساس تشخیص پزشکی(Medical diagnosis (diseases و ارجاع توسط متخصص صورت می گیرد. لذا با هیچ کدام از گروه های  پزشکی تداخل حرفه ای  ندارد. در مقطع دکترای حرفه ای و دکترای تخصصی، توانمندی فارغ التحصیلان این رشته درتشخیص اختلالات عملكردي Dysfunctions ) ) سيستم هاي عصبی، عضلانی و اسکلتی افزايش يافته و بر اساس آن قادر به تعيين اهداف و اجراي برنامه مناسب فیزیوتراپی تخصصي خواهند بود. با این حال کلیه اقدامات درمانی توسط دانش آموختگان تمام مقاطع فیزیوتراپی در حیطه اختیارات فیزیوتراپی صورت می گیرد که این موارد در حال حاضر نیز در جامعه رایج بوده و هیچگونه تداخلی با سایر حرف پزشکی ندارد.

در پايان جا دارد از اقدام مدبرانه و شجاعانه سر كار خانم دكتر مرضيه دستجردي كه در طول چند سال گذشته همواره حامي طرح بودند و مصوبه اجرايي آن را اعلام كرده اند، تشكر نموده و اذعان نماييم كه اجراي اين طرح به حمايت همه دست اندر كاران نياز دارد. اين پيام و خواسته قريب به 7000 فيزيوتراپيست، خانواده آنها و ميليون ها بيمار نيازمند به خدمات فيزيوتراپي است كه به شما تقديم مي گردد.

يادآور مي گردد كه رشد و ارتقاء هر رشته وگروه تخصصي در نظام سلامت از رسالت هاو وظايف وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي بوده و رشد و شكوفايي جامعه عظيم فيزيوتراپي نيز از اين قاعده مستثني نيست و جميع شرايط مورد نياز براي اجراي طرح آموزشي مصوب اعم از فضاي فيزيكي، آموزشي،  فن آوري و نيروي انساني تخصصي كارآمد و با تجربه فراهم است.

دكتر اسماعيل ابراهيمي تکامجانی

دبير هيات ممتحنه و ارزشيابي رشته فیزیوتراپی

و رئیس انجمن فیزیوتراپی ایران

http://www.iran-pta.ir/shownews.php?newsid=413

+ تاریـــــــخ 90/10/02 ساعــــت 20:51نویــــسنده فیزیوتراپیست- مانوال تراپیست فرجود شکوهی |